Zweefvliegen

Langzaam spant de kilometerlange staalkabel zich in het gras, de lierist duwt de gashandel naar voren en op hetzelfde moment word je in je stoel gedrukt en zakt de wereld onder je weg. Op zo‘n vijfhonderd meter hoogte ontkoppel je de kabel en hoor je alleen nog het suizen van de wind. De thermiek stuwt je verder omhoog. Op ongeveer vijftienhonderd meter vlieg je weg en begint je vlucht van vijf uur, waarin je meer dan driehonderd kilometer zult afleggen. En dat zonder motor...

Get the Flash Player to see this player.

Een in 1997 gestart en ongeveer twee-jaarlijks terugkerend Vleugellam evenement is het vliegen op Ameland. Het filmpje hierboven is gemaakt door Tim Post en Dennis Doubovski op Ameland 2006. Zie ook Ameland foto's

Zonnekracht

Door van de ene thermiekbel naar de andere te vliegen kunnen enorme afstanden afgelegd worden. Zo is een Nederlandse zweefvlieger een paar jaar geleden gestart op vliegveld Terlet bij Arnhem en pas geland voorbij het Franse Bordeaux.

Omhoog

Het starten van een zweefvliegtuig kan op twee manieren gebeuren. Eén methode is de sleepstart. Bij deze methode sleept een motorvliegtuig het zweefvliegtuig omhoog, waarbij de zweefvlieger ontkoppelt op een vooraf afgesproken hoogte of als hij een thermiekbel ingesleept wordt.

De andere startmethode is de lierstart. Hierbij wordt het zweefvliegtuig met een kilometer lange staalkabel verbonden met een lier, die aan de andere kant van het vliegveld staat. De lier trekt tijdens de start zo hard aan de kabel dat het zweefvliegtuig als een vlieger wordt opgelaten. Van nul tot honderd: twee seconden. Zet je dus schrap!

Terug op aarde

Iedere vlucht wordt natuurlijk afgesloten met een landing. Het is de verantwoordelijkheid van de piloot om ervoor te zorgen dat hij nooit zo ver van het veld wegvliegt dat hij niet meer op de goede hoogte aan de landing kan beginnen. Je begint met de naderingsprocedure voor de landing wanneer je gedaald bent tot een hoogte van tweehonderd meter. Weer terug op de grond helpen de andere vliegers je met het naar de startplaats terugduwen van het vliegtuig. De volgende vlieger staat al klaar.

Leren zweven

Bij Vleugellam krijg je een gedegen zweefvliegopleiding. Als beginnende piloot vlieg je de eerste tijd samen met een instructeur in een tweezitter. Je leert dan de elementaire zaken van het zweefvliegen. Wanneer de instructeur van mening is dat je zelfstandig kunt vliegen word je alleen, solo, in het vliegtuig omhoog gelaten. Deze fantastische ervaring komt bij de meesten na circa vijftig instructiestarts. Tijdens het solovliegen breid je je ervaring uit en leer je onder verschillende weersomstandigheden het vliegtuig te besturen.
De volgende stap is het behalen van het zweefvliegbewijs. Dit internationale document is voor de zweefvlieger wat het rijbewijs is voor de automobilist. Met het ZVB kun je onder eigen verantwoordelijkheid overal en altijd vliegen.

Overland en wedstrijden

Als je het zweefvliegbewijs hebt mag je overlandvluchten gaan maken. Je blijft dan niet meer boven het veld hangen waar je gestart bent, maar je gaat op weg naar een ander vliegveld. De afstand die afgelegd kan worden is natuurlijk afhankelijk van de meteorologische omstandigheden, maar in Nederland zijn vluchten van driehonderd kilometer niet ongewoon. Bij overlandvliegen loop je altijd het risico dat je op een bepaald moment geen thermiek meer kunt vinden en dus niet op een vliegveld kunt landen. Je moet dan een geschikt veld zoeken, meestal een weiland of een akker, om in te landen. Met een auto en een aanhanger worden vlieger en vliegtuig dan weer teruggebracht naar het thuisveld.

Er worden ook regelmatig zweefvliegwedstijden georganiseerd. Je moet als deelnemer proberen zo snel mogelijk een voorgeschreven overlandparcours te vliegen. Zo'n parcours is vaak een driehoek en de totale lengte ligt tussen de honderd en de vijfhonderd kilometer. Je moet in de lucht continu strategische afwegingen maken tussen bijvoorbeeld rechtuit vliegen om afstand af te leggen of thermieken om weer hoogte te winnen. De finish is spectaculair omdat je dan op topsnelheid en grasspriethoogte over het vliegveld komt razen.

Kunstvliegen

Met zweefvliegtuigen worden niet alleen lange afstandsvluchten gemaakt, ook het kunstvliegen ligt binnen de mogelijkheden. De meeste zwevers mogen alle "gewone" figuren zoals de looping en de tolvlucht uitvoeren. De speciale kunstzweefvliegtuigen mogen hiernaast ook nog bijvoorbeeld rolls en rugvluchten doen.

Veiligheid

Er wordt bij het zweefvliegen veel aan veiligheid gedaan, omdat het zo duidelijk is dat de gevolgen van een ongeval erg groot kunnen zijn. Hierdoor is het risico juist bijzonder klein geworden. Natuurlijk, de schaaksport is veiliger, maar bijvoorbeeld paardrijden is dat bij lange na niet.
De Rijksluchtvaartdienst zorgt ervoor dat alle Nederlandse vliegtuigen, dus ook de zweefvliegtuigen, regelmatig worden geïnspecteerd door speciaal opgeleide technici. Als ergens ter wereld bij een vliegtuig overmatige slijtage aan een onderdeel wordt geconstateerd worden direct alle vliegtuigen van dat type aan de grond gehouden totdat het onderdeel vervangen is. Ongevallen door materiële gebreken komen dan ook nauwelijks voor; de ongelukken die er gebeuren zijn bijna altijd stommiteiten van de vlieger.